skansin_vitin_DSC_0007_560x460

Oyðileggjandi útbyggingin við Skansan

Av órannsakiligum orsøkum eitur tað seg í fjølmiðlunum og millum manna, at tað er eitt samt býráð á 13-0, sum tekur undir við stóru havnarútbyggingini fram við Skansanum. Hetta er skeivt. Mín atkvøða er ongantíð farin til hasa verkætlanina av tí einfaldu orsøk, at eg haldi hana vera fullkomiliga burturvið.

Við at hyggja í gerðabókina frá býráðsfundinum 25. juni í ár sæst, at Marin Katrina Frýdal atkvøddi ímóti málinum um Skansabryggjuna.

Tað er ikki ókent fyri mær at vera einsamøll í býráðnum um at finnast at teimum avgerðum, sum býráðið tekur. Haldi eisini, at tíðin er komin, har eg kann greiða borgarum í høvuðsstaðnum frá, hví eg haldi, at hendan ógvusliga útbyggingin av Tórshavnar havn beint framman fyri einum av okkara fáu fornminnum, er fullkomiliga ábyrgdarleys. Eg taki undir við teimum sjónarmiðum, sum hava verið frammi um, hvussu langt av leið hendan ætlanin er.

Ikki nevndarviðgjørt

Tað er synd at siga, at hetta stóra málið hevur fingið drúgva viðgerð í býráðnum. Einans tvær ferðir hevur málið verið fyri í býráðnum, og báðu ferðir setti eg uppskot fram um at koyra málið í nevnd, so tað kundi verða viðgjørt býarskipanarliga og tekniskt, við m.a. atliti til ferðslu, umhvørvi og náttúru, og at fáa viðgjørt tær ovurhonds stóru fíggjarligu avleiðingarnar. Men tíverri varð uppskot mítt felt í býráðnum báðar ferðir, og tískil hevur málið bara fingið nevndarviðgerð í Vinnunevndini. Eisini havi eg sett fram spurningin, um tað er ein framtíðar tryggjað leið at blanda ferðafólkaflutning og farmaflutning saman.

Borgarstjórin sigur bara okkurt

At hoyra borgarstjóran í ramasta álvara standa og siga, at ein av høvuðsorsøkunum til hesa útbyggingina av Havnini er fyri at fáa Skansan at taka seg betri út, tí fólk koma at síggja inn á og njóta hann frá sjóvarmálanum, fær meg at ivast í, um eg skal gráta ella flenna. Havnarútbyggingin hevur eittans endamál, sum er at økja um inntøkurnar hjá Tórshavnar havn og harvið kommununi. So kann borgarstjórin og restin av meirilutanum koma við øðrum páhaldum, men tey eru ikki annað enn hjáputur fyri at fáa fólk at gloypa bitanum.

Tórshavnar kommuna í fakligum stjórnarloysi

Umframt at oyðileggja útsýnið frá Skansanum og skemma hetta vakra umhvørvið og søguliga stað, fer verkætlanin at økja munandi um larm og helst eisini dálking í økinum. Ætlanirnar við Skansabryggjuni eru ikki aðrar enn at fáa eitt konteynaraparkeringspláss, sum saktans kundi verið lagt aðrastaðni. At ein marina so er knýtt uppí, er ikki annað enn roykslør, so fleiri taka undir við ætlanini. Sambært VVM (Vurdering af virkning på miljø) kanningini hjá Rambøl, juni 2014, fer útbyggingin at viðføra eina øking í ferðslu uppá heili 55%, har meginparturin verður tung ferðsla. Hvørki Hvítanesvegur ella Eystari Ringvegur eru gjørdir til hesa stóru og tungu ferðslu, ið skal forrenta hundraðtals-millióna lánið, sum ætlanin er at taka til Skansabryggjuna.

Hendan ætlanin er als ikki gjøgnumhugsað býarskipanarliga, og málið verður trumfað ígjøgnum, alt meðan kommunan liggur í fakligum stjórnarloysi, á býarskipanarøkinum og tekniska økinum, nú hesi týðandi størvini, sum ávikavist býararkitektur og tekniskur stjóri, hava verið ósett í longri tíð.

Samstarv við aðrar kommunur

Eysturoyartunnilin er eftir øllum at døma ikki langt burturi, og hann fer vissuliga at viðføra stórar broytingar á samferðsluøkinum, eingin ivi um tað. So hví ikki longu nú kanna møguleikan fyri at taka upp samstarv við aðrar kommunur um eina megingóðshavn fyri Føroyar, soleiðis at avskipingarkostnaðurin fyri føroyska útflutningsvinnuna verður so lágur sum møguligt, og tænastan so góð sum gjørligt.

Hetta er ein avgerandi táttur í spurninginum um okkara kappingarføri. Somuleiðis vita vit, at kostnaðarstøðið á okkara innflutningi er sera høgt. Tí vil ein ódýr og effektiv innflutningshavn gagna tí vanliga føroyinginum í hansara gerandisdegi.

Stóra uppfyllingin í Nólsoyarfirði uttan fyri Skansan kann so ongantíð fáa skoðsmálið at vera ein ódýr loysn. Vit vita longu nú, at týðandi partar innan føroyska útflutningsvinnuna gera stórar íløgur í Eysturoynni. Um flutningsfeløgini síðani velja at flyta aftaná, skal so skattgjaldarin í Tórshavnar kommunu enn einaferð gjalda gildið fyri ein steindeyðan bryggjukant? Illa umhugsaðu havnaríløgurnar á Sundi og á Oyrareingjum áttu at fingið okkum at steðga á og hugsa okkum væl um.

Kanska áttu vit t.d. at lært av íslendsku royndunum frá samstarvinum um Faxflóahafnir, ella føroysku royndunum frá Kongshavnar havn.

Ráðgevarafyritøkan hevur fingið eina bílagda uppgávu, har úrslitið frammanundan er avgjørt. Av somu orsøk eru ongar ítøkiligar kanningar gjørdar í mun til, hvussu trupulleikin við ov lítlum havnarlagi t.d. kundi verið loystur aðrastaðni. Eisini eru grundleggjandi skeivleikar av fatanini av føroyskum viðurskiftum í kanningini.

Gott við árvaknum borgarum

Tíbetur eru nógvir borgarar í Tórshavnar kommunu nú vaknaðir og reisa seg móti hesi sera ivasomu útbygging, sum býráðið hevur sett út í kortið.

Latið okkum brúka vit og skil og frammanundan kanna árinini av eini møguligari havnabygging við Skansan, tí er hendan útbyggingin fyrst gjørd, vendst ikki aftur. Tá hava vit fyri allar ævir oyðilagt umhvørvið kring Skansan.

William Heinesen um Skansan

Soleiðis sigur William Heinesen um Skansan (Laterna Magica 1985/týðing Jonhard Mikkelsen 2014):

“Ímóti glampanini frá mánarisinum hevja seg nakrir gamlir, myrkir verjugarðar við tilgrónum skotskeinum og eirdum goturstykkjum. Tað er skansin. Í gomlum døgum ein ræðslunnar staður í útryðjuni á tí prúða danska hjálandaveldinum, ballaður inn í krútroyk og buldur. Síðani bara ein tilgrógvin gras- og havangandi yndissæla.”

 

Við býráðskvøðu

Marin Katrina Frýdal, Tjóðveldi

mk2_560x460

Fólk skulu eisini búgva í miðbýnum

lidahus

Liðahúsini

Húsini í Liðagøtu, beint omanfyri Steinatún. Har hevur familjuráðgevingin hildið til, eins og náttaravnarnir eisini hava havt atgongd til húsið.

Í samband við, at býráðið keypti bygningin hjá BankNordik til at húsa umsitingini hjá Tórshavnar kommunu í, var treytin, at onnur hús, sum kommunala umsitingin hevur húsast í, skuldu seljast. Tað er í hesum sambandi, at eg havi skotið upp, at tá ið umrøddu húsini verða sett á sølulista, skal ein bústaðarskylda fylgja við teimum, soleiðis at hendan skyldan kann fyribyrgja, at tey aftur enda sum skrivstovur. Hetta er ein gyltur møguleiki hjá kommununi at seta spónin í greytin og vísa vilja til at gera tað fólkaríkt aftur í býnum. Hetta er bert eitt av mongum tiltøkum, har kommuna eigur at ganga undan og fremja tað í verki, sum kann vera við til at skapa lív og trivnað aftur í miðbýnum.

magn_heinasonarg

Magnus Heinasonargøta

soljugota

Húsini í Sóljugøtu, vórðu brúkt til kvøldskúla, áðrenn alt tað virksemi flutti oman í Vørðsluna, í J. H. Schrøters gøtu.

fr_petersens_gota

Húsini á horninum Fríðriks Petersens gøta / Jóannesar Paurssonar gøta. Har hevur sosial deild hjá kommununi havt sítt virksemi.

mk2_560x460

SMS, Miðbýurin og Vinnan

Síðani Tórshavnar kommuna gjørdi ta dáragerð at kvetta gamla gøtukervið av fyri at sambinda eystur- og vesturbýin gjøgnum Steinatún, hevur miðbýurin spakuliga bløtt út.

Kappingin frá SMS hevur ofta fingið skylduna fyri hesa gongd, men er tað valla allur sannleikin. Kommunan má seta eina virkisætlan um miðbýin í fremstu røð, tí hjartað í býnum má ikki kódna. Serfrøðin í býarskipanarmálum er rættiliga greið í sínum tilmælum; býir skulu skipast soleiðis, at fólk trívast at vera har. Á tann hátt verður grundarlag skapt fyri handilslívi, veitingartænastum og øðrum vinnulívi. Nýggj serstøk byggisamtykt má gerast fyri allan miðbýin, har ein m.a. stimbrar til bústaðir í økinum, tálmar sníkjandi yvirtøkuni av húsunum til skrivstovubygningar (tí hesir eru tómir eftir kl. 16), og áleggur treytir um opið og útvent virksemi í veghæddini o.s.fr. Verkætlanin “Havnin innan fyri Stóragarð” vísir á mangar áhugaverdar møguleikar í miðbýnum.

Eitt P-hús á havnarlagnum við Eystaruvág, samskipað við aðra ferðavinnu- og flutningstænastu, eigur at vera gjørt beinanvegin, og tá hevði ein hópur av stuttíðar parkeringsplássum blivið tøkur í Miðbýnum.

SMS og Miðbýurin

SMS er vorðin ein partur av Miðbýnum. Nú SMS fylti 35 ár, varð søgan um SMS umrødd í miðlunum. M.a. varð sagt frá, at Hans Mortensen, stigtakari og stjóri, var av tí áskoðan frá fyrsta degi, at handilshúsið skuldi verða toppstýrt, við einum stjóra, einum lýsingarblaði o.s.fr. – hetta grundað á sundurlyndið í føroyinginum, sum annars kundi komið at lagt fótonglar fyri eindini.

Í sama viðfangi varð víst á Miðbýin, og at her hevði sundurlyndið víst seg at vera galdandi. Tó at vit bæði hava havt Kunningarstovuna og Miðbýarfelagið, ið tíverri bert umboðar ein part av handlunum í Miðbýnum, so hevur verið trupult at drigið somu línu. T.d. eru afturlatingartíðirnar ymiskar, og ringt er at vita, nær hvør handil letur aftur ein leygardag. Ja enntá Mentanarnáttina, sum kommunan hevur lagt stóra orku í at fyriskipa, og sum fólkið hevur tikið til sín, eru upp- og afturlatingartíðirnar ymiskar. Samanumtikið varð sagt, at SMS hevur dugað betri at brúkt sínar fyrimunir enn Miðbýurin. Hóast Miðbýurin eisini hevur fleiri fyrimunir, t.d. við hugnaligum og smáum gøtum, varð hildið, at hann hevði dugað ov illani at gagnnýtt hetta, og at hann ikki hevur verið nóg initiativríkur. SMS og Miðbýurin eiga at spæla upp ímóti hvørjum øðrum, so at vit fáa ein fjøltáttaðan og spennandi býarkjarna. Tað eru handlarnir og veitingarstøðini sum geva Miðbýnum lív, og kommunan eigur í enn størri mun at betra um karmarnar.

Vinnan

Kommunan skal skapa vælskipaðar karmar til vinnulívið at virka undir. Men slíkir karmar eru ikki einans bryggjupláss, vegir og vinnugrundstykkir, tí eitt gott undirstøðukervi fevnir um so nógv meira. Kommunan kann óbeinleiðis stuðla fyritøkunum við at miða eftir einum fjøltáttaðum samfelag, har nógvir ymiskir førleikar trívast. Lívliga virksemið í Vágsbotni nú er eitt gott dømi um samvinnu; kommunan legði kloakkir, ið gjørdu Vestaruvág reina, og vinnulívið og borgarin skaptu síðani nýkomna virksemið á staðnum. Hesi kós fer listi E framhaldandi at arbeiða fyri.

Marin Katrina Frýdal, býráðslimur á lista E

mk2_560x460

Hjartarúm og húsarúm

Familjurnar skulu trívast í kommununi

Familjurnar og hin einstaki borgarin skulu trívast. Hetta verður m.a. gjørt við skilagóðari og skynsamari stýring av teimum tænastum og veitingum, ið kommunan hevur at bjóða. Skattaprosentið og frádráttir mugu haldast á hóskandi støði, soleiðis at fíggjarligu karmarnir ikki gerast køvandi fyri flestu borgarar.

Kommunalar tænastuveitingar skulu vera dygdargóðar, álítandi og og væl hildnar.

Bústaðarmøguleikar hjá øllum borgarum

Tórshavnar kommuna má hava ein virknan leiklut í arbeiðinum at tryggja ein hóskandi og vælvirkandi bústaðarmarknað hjá øllum borgarum í kommununi. Talan er sjálvandi fyrst og fremst um býarskipanararbeiðið og aðra tilrættisleggjan, men kommunan eigur eisini at vera opin fyri at virka í tøttum samstarvi við aðrar myndugleikar, fíggingarstovnar, vinnulív o.fl. um ávís mál, t.d. lestrarbústaðir og eldrabústaðir, bústaðir til einsamallar uppihaldarar, ungar barnafamiljur og fólk við serligum tørvi.

Lív og virki aftur í miðbýin

Stórur partur av miðbýnum í Havn er at kalla steindeyður uttanfyri skrivstovutíðirnar. Her má annað skinn takast um bak. Býarskipanin fyri miðbýin má dagførast, og ein framtíðarrættað ætlan gerast, ið tryggjar at bæði bústaðir, handil og vinnulív, almenn fyrisiting og tænastu- og mentanartilboð fáa innivist. At framtíðartryggja ferðsluviðurskiftini í miðbýnum er ein týðandi partur av hesum. Lív og virksemi má mennast á havnarlagnum.

Burðardygd og nýhugsan í hásæti

Ætlan fyri burðardygga menning av kommununi eigur at verða gjørd, har m.a. verður stungið út í kortið fyri framtíðar vakstrarmøguleikum. Aðalmálið má vera, at Tórshavnar kommuna í verki leggur dent á burðardygga menning á øllum økjum í kommununi.

Umhvørvismál skulu eins og higartil standa frammarlaga hjá einum nýggjum býráði. Neyðugt er at menna nýggjar varandi orkuveitingar til at hita bústaðir okkara við.

Marin Katrina Frýdal, býráðslimur fyri Tjóðveldi